Czy można wnieść wkład niepieniężny do spółki? Zasady i ograniczenia

Zakładając spółkę albo dołączając do istniejącej, nie trzeba wnosić gotówki. Można przekazać spółce samochód, maszyny, nieruchomość, prawa do oprogramowania, a nawet całe przedsiębiorstwo. Taki wkład niepieniężny, nazywany potocznie aportem, bywa bardzo korzystny. Pozwala zasilić spółkę majątkiem, który i tak służy działalności. Ma jednak swoje ograniczenia i wymaga starannego przygotowania. Z doświadczenia naszej kancelarii wynika, że najwięcej problemów sprawiają błędy w umowie spółki i zawyżona wycena. Wyjaśniamy, co można wnieść, jak to zrobić i na co uważać.

Wkład pieniężny i niepieniężny – czym się różnią?

Wspólnik może pokryć udziały na dwa sposoby. Wkład pieniężny to po prostu wpłata określonej kwoty. Niepieniężny wkład do spółki to każde inne świadczenie o wartości majątkowej, które przechodzi na spółkę, np. rzecz, prawo lub wierzytelność. Oba rodzaje można łączyć. Jeden wspólnik może wnieść 10 000 zł gotówką, a drugi maszynę o tej samej wartości. Można też pokryć część udziałów gotówką, a część aportem.

Co może być wkładem niepieniężnym?

Wkładem niepieniężnym może być wszystko, co ma wartość majątkową i da się przenieść na spółkę. W praktyce najczęściej są to:

• nieruchomości, prawo użytkowania wieczystego, spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu,
• ruchomości: samochody, maszyny, urządzenia, towary,
• autorskie prawa majątkowe, np. do oprogramowania lub projektów, prawa do znaku towarowego, patenty, know-how,
• wierzytelności, np. z tytułu pożyczki udzielonej wcześniej spółce,
• udziały lub akcje w innej spółce,
• przedsiębiorstwo lub jego zorganizowana część, np. cała jednoosobowa działalność gospodarcza.

Przykład: programista prowadzący jednoosobową działalność zakłada spółkę z o.o. ze wspólnikiem. W zamian za udziały wnosi autorskie prawa majątkowe do stworzonej aplikacji. Wspólnik wnosi gotówkę na jej rozwój. Inny częsty przypadek to konwersja długu na kapitał. Wspólnik, który pożyczył spółce pieniądze, wnosi swoją wierzytelność z tej pożyczki w zamian za nowe udziały.

Czego nie można wnieść?

Zgodnie z art. 14 § 1 Kodeksu spółek handlowych do spółki kapitałowej nie można wnieść:

• praw niezbywalnych, np. służebności osobistej, prawa dożywocia czy uprawnień ściśle związanych z osobą,
• świadczenia pracy lub usług, np. zobowiązania do prowadzenia księgowości czy pracy przy projekcie.

Ta druga zasada nie dotyczy wszystkich spółek. W prostej spółce akcyjnej wkładem może być także praca lub usługi. W spółkach osobowych, np. jawnej, wspólnik również może wnieść pracę. W spółce z o.o. i spółce akcyjnej nie jest to możliwe.

Wkład niepieniężny w spółce z o.o. – jak to wygląda formalnie?

Umowa spółki a wkład niepieniężny

Kluczowy jest art. 158 § 1 KSH. Jeśli wspólnik ma wnieść aport, umowa spółki musi szczegółowo określać:

• przedmiot wkładu,
• wspólnika, który go wnosi,
• liczbę i wartość nominalną udziałów objętych w zamian.

Opis musi być na tyle precyzyjny, by nie było wątpliwości, co przechodzi na spółkę. Przy samochodzie warto podać markę, model, rok produkcji i numer VIN, a przy nieruchomości numer księgi wieczystej. Ogólnik typu „sprzęt komputerowy” to proszenie się o kłopoty.

Spółka zakładana przez S24 nie przyjmie aportu

Spółkę z o.o. zakładaną przez internet w systemie S24 można przy zawiązaniu pokryć wyłącznie wkładami pieniężnymi. Jeśli od początku planujesz aport, umowa spółki musi mieć formę aktu notarialnego.

Przeniesienie wkładu na spółkę

Samo wpisanie aportu do umowy spółki nie wystarczy. Trzeba jeszcze przenieść przedmiot wkładu na spółkę w formie wymaganej dla danego składnika:

• nieruchomość – akt notarialny,
• przedsiębiorstwo – forma pisemna z podpisami notarialnie poświadczonymi, a jeśli w jego skład wchodzi nieruchomość, akt notarialny,
• autorskie prawa majątkowe – forma pisemna pod rygorem nieważności, ze wskazaniem pól eksploatacji,
• samochód lub maszyna – umowa przeniesienia i wydanie rzeczy.

Wkłady na kapitał zakładowy muszą zostać wniesione w całości przed rejestracją spółki. Zarząd składa w KRS oświadczenie, że to nastąpiło.

Objęcie udziałów za wkład niepieniężny w istniejącej spółce

Aport można wnieść także później, przy podwyższeniu kapitału zakładowego. Potrzebna jest wtedy uchwała wspólników o podwyższeniu kapitału, która zmienia umowę spółki i wymaga aktu notarialnego. Wspólnik składa też oświadczenie o objęciu udziałów w formie aktu notarialnego. Następnie trzeba przenieść wkład na spółkę i zgłosić zmianę do KRS.

Wycena aportu i odpowiedzialność wspólnika

W spółce z o.o. aportu nie musi badać biegły rewident. Taki obowiązek co do zasady istnieje w spółce akcyjnej. Wartość wkładu ustalają więc sami wspólnicy, ale nie mogą robić tego dowolnie.

Zgodnie z art. 175 KSH, jeśli wartość wkładu niepieniężnego została znacznie zawyżona w stosunku do jego wartości zbywczej, to wspólnik, który go wniósł, musi wyrównać spółce brakującą wartość. Solidarnie z nim odpowiadają członkowie zarządu, którzy o tym wiedząc zgłosili spółkę do rejestru. W razie upadłości takich roszczeń chętnie dochodzi syndyk. Dlatego przy wartościowych aportach warto zlecić niezależną wycenę i zachować ją w dokumentacji.

Jeśli wkład okaże się wadliwy, np. maszyna ma ukryte wady albo prawo nie istnieje w zakładanym zakresie, spółka może żądać od wspólnika wyrównania różnicy w pieniądzu (art. 14 § 2 KSH).

Wartość aportu może być też wyższa od wartości nominalnej objętych udziałów. Nadwyżka, czyli agio, trafia wtedy na kapitał zapasowy spółki.

Najczęściej zadawane pytania