Jak napisać umowę o dzieło? Niezbędne elementy

Umowa o dzieło to jedna z najpopularniejszych umów w obrocie. Zawierają ją graficy, programiści, tłumacze, stolarze czy fotografowie, a po drugiej stronie firmy i osoby prywatne. Z doświadczenia naszej kancelarii wynika, że większość sporów nie dotyczy samej pracy, tylko tego, co strony zapisały w umowie albo czego w niej zabrakło. Wyjaśniamy, jak wygląda umowa o dzieło, jakie elementy musi zawierać i jak ją napisać, żeby chroniła obie strony.

Umowa o dzieło – co to jest?

Przez umowę o dzieło przyjmujący zamówienie zobowiązuje się do wykonania oznaczonego dzieła, a zamawiający do zapłaty wynagrodzenia (art. 627 Kodeksu cywilnego). Kluczowe jest słowo „dzieło”. Chodzi o konkretny, sprawdzalny rezultat, a nie o samo staranne działanie.

W tym tkwi główna różnica w porównaniu z umową zlecenia. Przy zleceniu płaci się za wykonywanie czynności, np. prowadzenie profilu w mediach społecznościowych przez miesiąc. Przy umowie o dzieło płaci się za efekt, np. zaprojektowane logo, gotową stronę internetową, mebel na wymiar, przetłumaczony dokument czy sesję zdjęciową z oddanymi plikami. Jeśli nie da się wskazać, co konkretnie ma powstać i jak sprawdzić, czy powstało, to prawdopodobnie nie jest to dzieło.

Błędna kwalifikacja ma realne skutki. ZUS i sądy oceniają umowę po jej treści i sposobie wykonywania, a nie po tytule. Jeśli „umowa o dzieło” dotyczy w rzeczywistości powtarzalnych czynności, np. codziennego sprzątania czy prowadzenia zajęć, ZUS może uznać ją za zlecenie i naliczyć składki.

Umowa o dzieło w KC – podstawowe zasady

Umowę o dzieło KC reguluje w art. 627–646. Najważniejsze zasady to:

• wynagrodzenie – może być ryczałtowe (stała kwota) albo kosztorysowe (według zestawienia prac i kosztów); przy ryczałcie wykonawca co do zasady nie może żądać podwyżki, nawet jeśli praca okazała się trudniejsza,
• termin zapłaty – jeśli umowa nie stanowi inaczej, wynagrodzenie należy się w chwili oddania dzieła (art. 642 KC),
• odstąpienie przez zamawiającego – zamawiający może odstąpić od umowy, gdy wykonawca tak się spóźnia, że nie zdąży na czas, lub wykonuje dzieło wadliwie i nie reaguje na wezwanie do zmiany (art. 635–636 KC). Może też zrezygnować w każdej chwili przed ukończeniem dzieła, ale płaci wtedy wynagrodzenie pomniejszone o to, co wykonawca zaoszczędził (art. 644 KC),
• wady dzieła – stosuje się przepisy o rękojmi przy sprzedaży (art. 638 KC), czyli zamawiający może żądać usunięcia wady, obniżenia ceny albo, przy wadzie istotnej, odstąpić od umowy,
• przedawnienie – roszczenia z umowy o dzieło przedawniają się z upływem dwóch lat od dnia oddania dzieła albo od dnia, w którym miało ono zostać oddane (art. 646 KC).

Jak napisać umowę o dzieło? Niezbędne elementy

Dobra umowa powinna zawierać:

1. Strony umowy – imiona i nazwiska lub firmy, adresy, PESEL lub NIP.
2. Precyzyjny opis dzieła – to najważniejszy punkt. Zamiast „wykonanie strony internetowej” lepiej napisać: „strona internetowa w oparciu o WordPress, 5 podstron zgodnych z makietą stanowiącą załącznik nr 1, wersja mobilna, formularz kontaktowy”. Przy meblu podaj wymiary, materiał i kolor.
3. Termin wykonania i sposób oddania dzieła, np. przesłanie plików e-mailem lub dostawa pod wskazany adres.
4. Wynagrodzenie – kwota, forma (ryczałt lub kosztorys), termin i sposób zapłaty, ewentualna zaliczka.
5. Odbiór dzieła – termin na zgłoszenie uwag, liczba poprawek w cenie, protokół odbioru.
6. Prawa autorskie, jeśli dzieło jest utworem (o tym niżej).
7. Kary umowne, np. za opóźnienie, i zasady odstąpienia od umowy.
8. Poufność, jeśli wykonawca ma dostęp do informacji firmy.
9. Postanowienia końcowe – sposób zmiany umowy, sąd właściwy, liczba egzemplarzy.

Umowa o dzieło z przeniesieniem praw autorskich

Jeśli dziełem jest utwór, np. logo, tekst, zdjęcia, projekt graficzny czy program komputerowy, sama zapłata nie przenosi praw autorskich na zamawiającego. Bez odpowiedniego zapisu zamawiający staje się właścicielem pliku lub wydruku, ale nie może np. zarejestrować logo jako znaku towarowego ani go przerabiać.

Umowa o dzieło z przeniesieniem praw autorskich musi spełniać wymogi ustawy o prawie autorskim:

• forma pisemna pod rygorem nieważności – ustne ustalenie lub e-mail „przenoszę prawa” nie wystarczy (art. 53 pr. aut.),
• wyraźne wskazanie pól eksploatacji, czyli sposobów korzystania z utworu, np. utrwalanie i zwielokrotnianie dowolną techniką, wprowadzanie do obrotu, publikacja w internecie, wykorzystanie w reklamie, rejestracja jako znak towarowy (art. 41 ust. 2 pr. aut.),
• zgoda na wykonywanie praw zależnych, jeśli zamawiający chce utwór przerabiać, np. modyfikować logo; bez takiego zapisu to prawo zostaje przy twórcy,
• zobowiązanie do niewykonywania praw osobistych, np. do nieoznaczania utworu nazwiskiem autora, bo same prawa osobiste są niezbywalne.

Warto też określić moment przejścia praw, np. z chwilą zapłaty wynagrodzenia, i wskazać, jaka część wynagrodzenia przypada na przeniesienie praw.

Umowa o dzieło – jak zawrzeć i w jakiej formie?

Co do zasady umowa o dzieło nie wymaga szczególnej formy. Można ją zawrzeć nawet ustnie lub mailowo. W praktyce zawsze warto mieć ją na piśmie lub w formie elektronicznej z kwalifikowanym podpisem, bo ułatwia to udowodnienie ustaleń. Jeśli umowa obejmuje przeniesienie praw autorskich, forma pisemna jest obowiązkowa.

Najczęściej zadawane pytania