Nieważność tzw. polisolokat – jak skutecznie odzyskać wpłacone środki?

Coraz więcej osób decyduje się na odzyskanie wpłaconych składek z tzw. polisolokat, dzięki stwierdzeniu nieważności umowy. Sądowe orzeczenia w tej sprawie pokazują, że umowy ubezpieczenia na życie z ubezpieczeniowym funduszem kapitałowym (UFK) mogą być uznane za nieważne, co daje szansę na odzyskanie całej wpłaconej kwoty wraz z odsetkami.

Polisolokata – co to za produkt?

Polisolokata to potoczna nazwa umowy ubezpieczenia na życie z ubezpieczeniowym funduszem kapitałowym (UFK), która była masowo sprzedawana w latach 1997-2014. Produkty te miały łączyć ochronę ubezpieczeniową z inwestowaniem w fundusze, ale w praktyce konsumenci często byli wprowadzani w błąd co do ryzyka i kosztów. Zgodnie z danymi UOKiK zdecydowało się na nie około 5 milionów Polaków, którzy wpłacili łącznie 50 miliardów złotych.

Podstawy prawne unieważnienia umowy polisolokaty

Poniżej przedstawiamy podstawowe elementy umowy polisolokaty pozwalajace na jej unieważnienie.

Brak określenia sumy ubezpieczenia

Zgodnie z art. 829 § 2 Kodeksu cywilnego konsument musi mieć możliwość jednoznacznego określenia kwoty wypłaty w razie zajścia zdarzenia ubezpieczeniowego. W polisolokatach suma zależała od skomplikowanych wzorów i wartości inwestycji, co uniemożliwiało jej precyzyjne ustalenie.

Sprzeczność z istotą ubezpieczenia

Według art. 353¹ Kodeksu cywilnego istotą umowy ubezpieczenia jest przeniesienie ryzyka na ubezpieczyciela. W polisolokatach przewidywano wypłatę odpowiadającą jedynie wartości wpłaconych składek – ubezpieczyciel nie ponosił ryzyka. Oznacza to, że pod przykrywką ubezpieczenia sprzedawano produkty czysto inwestycyjne.

Klauzule niedozwolone

Postanowienia umów polisolokat naruszały interesy konsumentów, w tym na przykład wygórowane opłaty likwidacyjne, sięgające nawet 100% wartości rachunku, brak podziału składki na część ubezpieczeniową i inwestycyjną, niemożliwość określenia wysokości świadczenia.

Przełomowe wyroki sądów dot. polisolokat

Praktyka sądów coraz wyraźniej sprzyja konsumentom:

• Wyrok SA w Warszawie z 18.04.2019 r., sygn. I ACa 3/18 – nieważność ze względu na iluzoryczny element ubezpieczeniowy,
• Wyrok SA w Warszawie z 24.05.2019 r., sygn. V ACa 451/18 – potwierdzony przez SN odmową przyjęcia skargi kasacyjnej,
• Wyrok SO w Krakowie z 26.09.2019 r., sygn. II Ca 1338/19 – brak obiektywnych zasad określenia świadczenia.

Sądy podkreślają, że konsument może domagać się zwrotu wszystkich wpłaconych składek, nie tylko obecnej wartości rachunku.

Pozew polisolokaty – co powinien zawierać?

Droga do odzyskania środków obejmuje kilka etapów:

• analizę dokumentów,
• wezwanie towarzystwa do zapłaty,
• wniesienie pozwu do sądu,
• postępowanie dowodowe
• oraz wyrok i egzekucję.

Pozew powinien zawierać: żądanie stwierdzenia nieważności (choć niekiedy sądy przujmują odmienną konstrukcję), żądanie zapłaty sumy składek z odsetkami, uzasadnienie prawne oraz wykaz dowodów (umowa, OWU, potwierdzenia wpłat, itp.).

Ile można odzyskać, składając pozew dot. polisolokaty?

W przypadku stwierdzenia nieważności umowy polisolokaty konsument może odzyskać 100% wpłaconych składek minus wypłacone wcześniej kwoty wraz z ustawowymi odsetkami od dnia wezwania do zapłaty oraz koszty procesu przy wygranej. Ubezpieczyciel nie ma prawa podnosić zarzutu zatrzymania jakichkolwiek świadczeń.

Źródła prawne i bibliografia

1. Kodeks cywilny (t.j. Dz.U. 2025 poz. 1071) – https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU19640160093 [dostęp 06.02.2026]
2. Komentarz Rzecznika Finansowego – https://archiwum.rf.gov.pl/komentarz-eksperta-niewaznosc-polisolokaty-potwierdzona/ [dostęp 06.02.2026]