Posiadanie narkotyków na własny użytek – kiedy możliwe jest umorzenie postępowania?

Posiadanie środków odurzających lub substancji psychotropowych jest w Polsce przestępstwem. Przepisy ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii przewidują jednak szczególną przesłankę umorzenia postępowania w przypadkach najmniej szkodliwych społecznie – gdy przedmiotem czynu jest nieznaczna ilość narkotyków przeznaczona na własny użytek sprawcy.

Posiadanie narkotyków na własny użytek – postawa prawna: art. 62a ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii

Zgodnie z art. 62a ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii, jeżeli przedmiotem czynu są środki odurzające lub substancje psychotropowe w ilości nieznacznej przeznaczone na własny użytek sprawcy postępowanie można umorzyć również przed wydaniem postanowienia o wszczęciu śledztwa lub dochodzenia, jeżeli orzeczenie wobec sprawcy kary byłoby niecelowe ze względu na okoliczności popełnienia czynu, a także stopień jego społecznej szkodliwości.

Kary za posiadanie narkotyków – art. 62 ustawy

Dla zrozumienia wagi instytucji umorzenia warto znać katalog kar za posiadanie narkotyków, w tym jaka jest kara za posiadanie narkotyków na własny użytek, jeżeli nie ma podstaw do zastosowania art. 62a.

Ile grozi za posiadanie narkotyków?

• Typ podstawowy (art. 62 ust. 1): osoba, która posiada środki odurzające lub substancje psychotropowe, podlega karze pozbawienia wolności do lat 3.
• Typ kwalifikowany (art. 62 ust. 2): jeżeli przedmiotem czynu jest znaczna ilość środków odurzających lub substancji psychotropowych, sprawca podlega karze pozbawienia wolności od 1 roku do lat 10.
• Wypadek mniejszej wagi (art. 62 ust. 3): w wypadku mniejszej wagi, sprawca podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do roku.

Co oznacza „ilość nieznaczna” w odniesieniu do środków odurzających?

Ustawodawca nie zdefiniował pojęcia „nieznacznej ilości” środków odurzających, pozostawiając to jako znamię ocenne. W praktyce orzeczniczej często przyjmuje się, że ilość nieznaczna to jedna lub dwie porcje konsumpcyjne, maksymalnie kilka porcji, odpowiadających doraźnym potrzebom sprawcy.

• W przypadku marihuany ocena bywa ściśle związana z „porcjami” i okolicznościami sprawy – nie ma ustawowego progu gramowego.
• Dlatego odpowiedź na pytanie, co grozi za posiadanie 1 g marihuany, zależy nie tylko od masy, ale też m.in. od tego, czy z materiału wynika przeznaczenie wyłącznie na własny użytek i czy kara byłaby „niecelowa” w rozumieniu art. 62a.
• Pomocniczo przywołuje się pogląd, że „nieznaczna ilość” to zwykle 1–2 porcje (ten kierunek jest opisywany w orzecznictwie sądów powszechnych, np. w uzasadnieniu postanowienia SO w Warszawie z 27.11.2020 r., X Kz 864/20: https://orzeczenia.warszawa.so.gov.pl/content/%24N/154505000003006_X_Kz_000864_2020_Uz_2020-11-27_001).

Przesłanki umorzenia postępowania na podstawie art. 62a

Aby postępowanie mogło zostać umorzone na podstawie art. 62a, muszą być spełnione łącznie trzy przesłanki.

1. Przedmiotem czynu są środki odurzające lub substancje psychotropowe w ilości nieznacznej.
2. Narkotyki lub inne substancje albo środki przeznaczone są na własny użytek sprawcy – nie może być żadnych przesłanek wskazujących na handel lub udostępnianie innym osobom.
3. Orzeczenie wobec sprawcy kary byłoby niecelowe ze względu na okoliczności popełnienia czynu oraz stopień jego społecznej szkodliwości.

Przy ocenie stopnia społecznej szkodliwości bierze się pod uwagę m.in. rodzaj narkotyku, miejsce ujawnienia (np. w szkole okoliczności będą oceniane surowiej), brak zagrożenia dla dóbr prawnych osób trzecich oraz postawę sprawcy.

Umorzenie na podstawie art. 62a a warunkowe umorzenie postępowania

Istotną różnicą między umorzeniem na podstawie art. 62a a warunkowym umorzeniem postępowania (art. 66 k.k.) są poniżej opisane kwestie.

Umorzenie na podstawie art. 62a

• Decyzję może podjąć prokurator już przed wszczęciem postępowania
• Umorzenie ma charakter bezwarunkowy
• Nie jest określany okres próby
• Nie nakłada się obowiązków probacyjnych

Warunkowe umorzenie (art. 66 k.k.)

• Decyzję podejmuje sąd
• Następuje na okres próby od 1 do 3 lat
• Możliwe jest nałożenie obowiązków probacyjnych (np. naprawienie szkody, świadczenie pieniężne)
• Wymaga niekaralności za przestępstwo umyślne
• Dotyczy przestępstw zagrożonych karą nieprzekraczającą 5 lat pozbawienia wolności

Wniosek o umorzenie postępowania

Osoba, której postawiono zarzut posiadania narkotyków w nieznacznej ilości, może złożyć wniosek o umorzenie postępowania na podstawie art. 62a. Jeżeli art. 62a nie znajduje zastosowania, w praktyce rozważa się także wniosek o warunkowe umorzenie postępowania (art. 66 k.k.) – ale wtedy rozstrzyga sąd.

Warto w takim wniosku wykazać:

• Nieznaczną ilość posiadanych środków,
• Fakt przeznaczenia ich wyłącznie na własny użytek,
• Okoliczności świadczące o niskim stopniu społecznej szkodliwości czynu,
• Brak wcześniejszej karalności,
• Ewentualnie podjęcie leczenia odwykowego.

Posiadanie narkotyków na własny użytek a umorzenie postępowania – podsumowanie

Posiadanie narkotyków na własny użytek w ilości nieznacznej nie musi kończyć się wyrokiem skazującym. Art. 62a ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii daje możliwość umorzenia postępowania, co pozwala uniknąć wyroku skazującego i co do zasady nie skutkuje wpisem o skazaniu w Krajowym Rejestrze Karnym. Decyzja o umorzeniu zależy od indywidualnej oceny okoliczności sprawy przez prokuratora lub sąd.

Źródła prawne i bibliografia

1. Ustawa z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 172) – https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU20051791485 [dostęp 13.02.2026]
2. Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny (t.j. Dz.U. z 2025 r. poz. 383) – https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU19970880553 [dostęp 13.02.2026]
3. Jankowski M., Momot S., „Stosowanie przepisu art. 62a ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii” – https://siu.praesterno.pl/artykul/801 [dostęp 13.02.2026]