Najnowsze orzeczenie Sądu Najwyższego w sprawie zwrotu subwencji COVIDowej 

Program subwencji covidowych w Polsce był jednym z kluczowych elementów „Tarczy Finansowej Polskiego Funduszu Rozwoju (PFR)”, uruchomionej w odpowiedzi na negatywne skutki gospodarcze pandemii COVID‑19. Celem tego programu było zapewnienie przedsiębiorcom płynności finansowej i wsparcia finansowego poprzez środki częściowo bezzwrotne, szczególnie dla firm, których obroty spadły w związku z lockdownami i ograniczeniami działalności gospodarczej. Pomoc mogła zostać przeznaczona m.in. na pokrycie kosztów bieżącej działalności czy utrzymanie zatrudnienia, a w wielu przypadkach subwencja mogła zostać umorzona po spełnieniu określonych warunków, takich jak utrzymanie działalności przez ustalony czas.

Stanowisko Sądu Najwyższego – sygn. I CSK 2279/25

W najnowszym postanowieniu z 18 grudnia 2025 r. Sąd Najwyższy po raz kolejny potwierdził, że Polski Fundusz Rozwoju (PFR) nie może żądać zwrotu subwencji covidowej przyznanej przedsiębiorcy, jeśli decyzja o jej wypłacie została podjęta z pełnym rozeznaniem sytuacji finansowej i formalnej beneficjenta w momencie zawarcia umowy.

Sprawa dotyczyła właściciela sieci kantorów, który otrzymał subwencję w ramach jednej z Tarczy Finansowych. PFR po wypłacie środków uznał, że przedsiębiorca nie powinien był ich otrzymać (miał nie spełniać warunków programu), i wniosło do sądów cywilnych pozew o zwrot subwencji.

Przebieg postępowania i decyzje sądów

• Sąd Apelacyjny w Warszawie oddalił powództwo PFR, uznając, że nie ma podstaw do żądania zwrotu środków.
• PFR złożył skargę kasacyjną do Sądu Najwyższego, kwestionując rozliczanie spadku obrotów w działalności kantorowej (czy powinien być liczony jako przychód w rozumieniu podatkowym czy jako różnica między ceną sprzedaży a zakupem waluty).
• Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej i nie rozpatrzył jej merytorycznie – uznał, że przedstawione zagadnienie prawne nie ma istotnego znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy. Ta odmowa oznacza, że korzystne rozstrzygnięcie sądu apelacyjnego pozostaje w mocy.
  

Kluczowe ustalenia Sądu Najwyższego

Sąd Najwyższy w postanowieniu z 18 grudnia 2025 r. jednoznacznie uznał, że:

• PFR nie może domagać się zwrotu subwencji, jeśli przyznając ją, miał pełne informacje i świadomie zawarł umowę z beneficjentem.
• Regulacje rządowe (np. uchwały Rady Ministrów), na które PFR się powoływał, mają charakter wewnętrzny, nie stanowią powszechnie obowiązującego prawa i nie mogą stanowić podstawy do windykacji środków.
• PFR realizujący zadania publiczne musi działać z zachowaniem wysokich standardów legalności, transparentności i staranności.

Sąd podkreślił również, że zmienianie lub reinterpretowanie zasad programu po wypłacie subwencji już nie może wpływać na prawa i obowiązki przedsiębiorców z mocą wsteczną, a komunikaty czy objaśnienia mają charakter informacyjny, a nie normatywny.

Znaczenie orzeczenia dla przedsiębiorców

Decyzja ta ma potencjalnie szerokie konsekwencje dla tysięcy spraw toczących się przed sądami, w których PFR domaga się zwrotu subwencji z argumentacją opartą na późniejszej interpretacji danych zawartych we wnioskach.

Dla przedsiębiorców oznacza to m.in.:

• umocnienie stanowiska, że uzyskane subwencje nie mogą być arbitralnie odebrane po ich wypłacie, jeśli spełniono warunki programu i dane we wniosku były zgodne z prawdą,
• ograniczenie podstaw PFR do dochodzenia roszczeń opartych na interpretacjach regulaminów lub uchwał rządowych. 

Źródła

• https://www.sn.pl/aktualnosci/SitePages/komunikaty_o_sprawach.aspx [dostęp: 21.01.2026]
• https://www.sn.pl/sites/orzecznictwo/Orzeczenia3/I%20CSK%202279-25.pdf [dostęp: 21.01.2026]
• https://www.gov.pl/web/gov/tarcza-finansowa-polskiego-funduszu-rozwoju-dla-malych-i-srednich-firm [dostęp: 21.01.2026]
• https://pfr.pl/program/tarcza-finansowa-dla-firm [dostęp: 21.01.2026]